5 Minuty
Ministerstwo Cyfryzacji zapowiedziało uruchomienie pierwszej w Polsce piaskownicy regulacyjnej dla systemów sztucznej inteligencji do 2 sierpnia 2026 r. Celem jest umożliwienie firmom bezpiecznego prototypowania i testowania rozwiązań AI w kontrolowanym środowisku, z dobrze zdefiniowanymi ramami prawnymi.
Dlaczego to ważne dla polskiego rynku technologicznego?
Piaskownica regulacyjna to nie tylko narzędzie testowe — to element budowy krajowego ekosystemu AI. Wsparcie legislacyjne i infrastrukturalne ma podnieść cyfrową i naukową suwerenność Polski, zwiększając konkurencyjność rodzimych startupów, centrów badawczych i firm technologicznych. Dla przedsiębiorców oznacza to mniejsze ryzyko przy wprowadzaniu innowacji, a dla administracji — możliwość bezpiecznego sprawdzania narzędzi wspierających usługi publiczne.
Infrastruktura: fabryki AI, superkomputery i PLLuM
Resort planuje inwestycje w infrastrukturę obliczeniową, w tym budowę dwóch „fabryk AI” w Poznaniu i Krakowie. Takie centra mają umożliwić dostęp do superkomputerów, centrów danych, narzędzi MLOps oraz programów szkoleniowych. Wsparcie obejmie także rozwój polskich modeli językowych — w tym PLLuM, który ma być stale udoskonalany i udostępniany jako komponent ekosystemu.
Funkcje fabryk AI
- Dostęp do mocy obliczeniowej (GPU/TPU),
- środowiska do trenowania i walidacji modeli,
- narzędzia do bezpiecznego testowania danych i prywatności,
- programy szkoleniowe dla zespołów R&D i administracji publicznej.
Piaskownice regulacyjne vs. technologiczne
Ministerstwo rozróżnia dwa typy piaskownic: regulacyjne i technologiczne. Piaskownice regulacyjne służą testom zgodności z prawem i oceną ryzyka (zwłaszcza w kontekście nadchodzącego AI Act). Piaskownice technologiczne przeznaczone są dla jednostek samorządu terytorialnego oraz administracji do prototypowania rozwiązań w realnych scenariuszach operacyjnych.
AI Hub, GovTech i współpraca międzynarodowa
W planach jest też uruchomienie AI Hub — centralnego ośrodka koordynującego wdrożenia AI w administracji publicznej. Rozwój platformy GovTech ma zbliżyć administrację do startupów i środowiska akademickiego. Współpraca prowadzona będzie również w ramach zespołu IC Team, w którym zasiądą przedstawiciele biznesu, nauki i administracji.
Bezpieczeństwo cyfrowe i regulacje: NIS2, AI Act, Omnibus cyfrowy
Równolegle z budową infrastruktury Ministerstwo planuje wprowadzenie krajowych przepisów implementujących AI Act oraz rozszerzenie Krajowego Systemu Cyberbezpieczeństwa (KSC) — zgodnie z wymogami dyrektywy NIS2. Przygotowywany jest też pakiet przepisów dotyczących zarządzania danymi oraz udział Polski w pracach nad tzw. omnibusem cyfrowym, który ma skonsolidować kluczowe akty prawne UE (RODO, DA, DGA, ODD, FFOD).
Korzyści regulacyjne
- Jasne zasady testowania i certyfikacji rozwiązań AI,
- możliwość walidacji rozwiązań publicznych i komercyjnych,
- skrócenie czasu wejścia produktu na rynek przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa.
Wpływ na rynek pracy i kompetencje cyfrowe
Ministerstwo zapowiada badania nad wpływem AI na gospodarkę i rynek pracy, z uwzględnieniem prognozowanych zawodów. W ramach portalu sztucznej inteligencji (ai.gov.pl) będą dostępne szkolenia i webinaria, a także materiały edukacyjne, które mają podnosić kompetencje pracowników sektora publicznego i prywatnego.
Aplikacje i e-usługi: mObywatel, EZD RP, e-Doręczenia
Cyfryzacja administracji idzie w parze z rozwojem aplikacji mObywatel oraz systemów EZD RP i e-Doręczeń. mObywatel od grudnia 2025 r. oferuje wirtualnego asystenta, a w planach jest integracja z Europejskim Portfelem Tożsamości Cyfrowej, co ułatwi potwierdzanie tożsamości w całej UE. Od 1 stycznia 2026 r. e-Doręczenia mają stać się podstawowym kanałem komunikacji między podmiotami publicznymi a niepublicznymi.
Zastosowania praktyczne i przykłady użycia
Piaskownica regulacyjna przyda się m.in. w testach: systemów wspomagających decyzje urzędników, narzędzi do przetwarzania dokumentów (OCR + NLP w języku polskim wykorzystujące PLLuM), systemów monitoringu bezpieczeństwa krytycznego, a także w aplikacjach zdrowotnych i mobilnych usługach publicznych. Dla firm oznacza to możliwość sprawdzenia właściwości modelu w warunkach zbliżonych do produkcyjnych, bez ryzyka naruszenia prawa czy prywatności.
Jak to wpływa na regiony i relacje międzynarodowe?
Polskie inicjatywy mogą przyciągnąć firmy z regionu, także z sąsiedniej Lietuva. Dla Lietuvos rinka i startupów z Wilna (Vilniuje) czy Kaunas (Kaune) polska piaskownica może stać się atrakcyjnym miejscem do testów i współpracy transgranicznej. Polski ekosystem — z dostępem do superkomputerów i certyfikacji — zwiększa szanse na współpracę akademicką i biznesową w ramach UE.
Porównanie z globalnymi trendami
W Europie wiele krajów stawia na regulacyjne piaskownice jako sposób balansowania innowacji i bezpieczeństwa. Polska krok po kroku dopasowuje się do tego trendu, jednocześnie stawiając na własne modele językowe i infrastrukturę. W porównaniu z liderami (np. UK, Niemcy) nacisk kładziony jest tu silnie na suwerenność technologiczną i wsparcie administracji publicznej.
Wnioski: kto skorzysta i co dalej?
Skorzystają startupy, duże firmy technologiczne, instytucje badawcze oraz administracja publiczna. Kluczowe będzie szybkie wdrożenie ram prawnych (AI Act, NIS2) i zapewnienie dostępu do mocy obliczeniowej. Dla polskich użytkowników i przedsiębiorców to szansa na szybsze wprowadzenie rozwiązań w języku polskim, większe bezpieczeństwo cyfrowe i lepszą integrację usług publicznych. Dla Lietuvos rinka i firm z Vilniuje oraz Kaune to potencjalne pole do współpracy i testów w bezpiecznym, europejskim środowisku.
Źródło: bankier
Zostaw komentarz